TRƯƠNG HỌC BA, NGƯỜI ĐỒNG CHÍ, NGƯỜI ANH EM CÙNG DÒNG HỌ TRƯƠNG VĂN Ở NGHI PHƯƠNG, NGHI LỘC, NGHỆ AN, VỚI TRƯƠNG VÂN LĨNH

   Liệt sỹ Trương Học Ba đã từng chiến đấu trong hàng ngũ Hồng quân Trung Quốc, hy sinh khi tuổi đời mới 23. Ông là người cùng làng, cùng họ, cùng thời hoạt động cách mạng ở Trung Quốc với cụ Trương Vân Lĩnh, nhưng rất ít người biết đến.

   Năm 18 tuổi (1925), ông sang Xiêm ( Thái Lan) luyện tập võ nghệ, xây dựng cơ sở chờ thời cơ sang Trung Quốc học tập. Năm 1926, ông cùng với Nguyễn Văn Liêm, Đặng Thúc Hứa, Vũ Nguyên Trinh, Lê Duy Nghĩa và Hồ Tri Lai, từ Băng Cốc lên tàu sang Quảng Châu (Trung Quốc), đồng chí Hồ Tùng Mậu chờ và tiếp đón đoàn ở đó. Họ được gặp đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Lê Hồng Sơn, Lâm Đức Thụ, đặc biệt là Trương Vân Lĩnh người cùng làng, cùng họ với Trương Học Ba, tại trụ sở của Việt nam thanh niên cách mạng đồng chí hội (VNTNCMĐCH). Sáu người, trong đó có Trương Học Ba được cử vào học trường quân chính Hoàng Phố. Ông gia nhập Đảng cộng sản Trung Quốc theo sự giới thiệu của tổ chức. Năm 1927, quân đội Tưởng Giới Thạch ráo riết lùng bắt những người Việt Nam gia nhập Đảng cộng sản. Trương Học Ba bị bắt giam bảy tháng ở huyện Nam Hải; nhờ sự can thiệp của Trương Vân Lĩnh, lúc ấy là đội trưởng đội bảo an ở Quảng Châu, ông đã được thả tự do và chuyển sang Hồng Công hoạt động vì lúc này trụ sở VNTNCMĐCH đóng ở Hồng Công. Ở đó, ông đã gia nhập Hồng quân Trung Quốc dưới sự giới thiệu của một đảng viên Cộng sản Trung Quốc. Trương Học Ba, với cái tên Hồ Nhất Trí đã nắm quyền chỉ huy Trung đoàn Hồng quân Trung Quốc với số quân khoảng 3.000 người. Đầu năm 1930, ông được Nguyến soái Bành Đức Hoài phong chỉ huy đội quân tiên phong ( tương đương cấp đại tá).

   Sau khi Đảng cộng sản Trung Quốc rút vào hoạt động bí mật, Hồ Nhát Trí trở lại Xiêm, gia nhập Đảng cộng sản Xiêm và được bầu vào Trung ương Đảng cộng sản Xiêm; sau đó trở lại Quảng Đông và hy sinh anh dũng tại đây trong một cuộc đụng độ với quân đội của Tưởng Giới Thạch.

   Trương Học Ba, (Hồ Nhất Trí, Đinh Nho Học), người con xứ đạo toàn tòng làng Tụy anh, Nghi Phương, Nghi Lộc, Nghệ An, là một người có kiến thức chính trị, được tôi luyện trong quân ngũ, hy sinh ở tuổi 23 trong quá trình tìm đường cứu nước, tuổi mà người đời bắt đầu có những ước mơ, hoài bão; ông đã để lại một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí cách mạng kiên cường.

                                                                                                 Trương Văn Thái

                                                                                ( Nguồn: Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh)

Share on Google Plus