THƯ GỬI
CÁC HỌC SINH
Các em học sinh,
Các em học sinh,
Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu
tiên ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Tôi đã tưởng tượng thấy trước mắt cái
cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Các em hết thảy
đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao nhiêu cuộc chuyển biến khác
thường, các em lại được gặp thầy gặp bạn. Nhưng sung sướng hơn nữa, từ giờ phút
này giở đi các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam. Trước
đây cha anh các em, và mới năm ngoái cả các em nữa, đã phải chịu nhận một nền
học vấn nô lệ, nghĩa là nó chỉ đào tạo nên những kẻ làm tay sai, làm tôi tớ cho
một bọn thực dân người Pháp. Ngày nay các em được cái may mắn hơn cha anh là
được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ đào
tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục
làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em.Các em được hưởng sự
may mắn đó là nhờ sự hy sinh của biết bao nhiêu đồng bào các em. Vậy các em
nghĩ sao? Các em phải làm thế nào để đền bù lại công lao của người khác đã
không tiếc thân và tiếc của để chiếm lại nền độc lập cho nước nhà.Các em hãy
nghe lời tôi, lời của một người anh lớn lúc nào cũng ân cần mong mỏi cho các em
được giỏi giang. Trong năm học tới đây, các em hãy cố gắng, siêng năng học tập,
ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn. Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho
chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công
cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông
Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh
quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một
phần lớn ở công học tập của các em.Đối riêng với các em lớn, tôi khuyên thêm
một điều này: chúng ta đã đánh đuổi bọn thực dân, chúng ta đã giành được độc
lập. Nhưng giặc Pháp còn lăm le quay lại. Chúng ỷ vào kẻ khác mạnh hơn mà gây
sự với ta. Tất nhiên chúng sẽ bị bại, vì tất cả quốc dân ta đoàn kết chặt chẽ
và một lòng chiến đấu cho giang sơn Tổ quốc. Phải sẵn sàng mà chống quân giặc
cướp nước, đấy là bổn phận của mỗi công dân. Các em lớn chưa hẳn đến tuổi phải
gánh công việc nặng nhọc ấy, nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường,
tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ
và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước.Tôi đã thành
thực khuyên nhủ các em. Mong rằng những lời của tôi được các em luôn luôn ghi
nhớ.Ngày hôm nay, nhân buổi tựu trường của các em, tôi chỉ biết chúc các em một
năm đầy vui vẻ và đầy kết quả tốt đẹp.Chào các em thân yêuHỒ CHÍ MINH (Viết khoảng tháng 9-1945.- Tài liệu
lưu tại Phòng lưu trữ Văn phòng Hội đồng Chính phủ)
3/BÁC
HỒ VỚI GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGH Ệ AN
Trong cuộc đời hoạt động của mình, Bác Hồ-lãnh tụ thiên
tài của dân tộc, luôn luôn quan tâm đến sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Ngay dịp
khai giảng năm học đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Bác đã gửi thư
động viên, khích lệ và khuyên bảo học sinh. Bác thường xuyên dặn dò các ngành,
các cấp phải chăm lo việc phát triển giáo dục và đào tạo. Bác đích thân phát
động phong trào thi đua "Hai tốt" trong các nhà trường.
Ngày 15 tháng 10 năm 1968, giữa bộn bề công việc trọng
đại của đất nước, Bác vẫn dành thời gian viết thư gửi cán bộ, cô giáo, thầy
giáo, công nhân, nhân viên, học sinh nhân dịp khai giảng năm học mới, năm học
thứ Tư chống Mỹ cứu nước. Trong bức thư cuối cùng gửi ngành giáo dục và đào tạo
trước lúc Người đi xa, Bác căn dặn:
"Thầy và trò phải luôn luôn nâng cao tinh thần yêu
Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công nông,
tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh
đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho,
luôn luôn cố gắng cho xứng đáng với đồng bào miền Nam anh hùng.
‘‘Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua
dạy tốt và học tốt. Trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo tư tưởng tốt,
phải phấn đấu nâng cao chất lượng văn hoá và chuyên môn nhằm thiết thực giải
quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra và trong một thời gian không xa,
đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật".
Trước khi qua đời, trong Di chúc của Người, khi nói về
thế hệ trẻ, Bác dặn dò:
“Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ,
đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa
"hồng" vừa "chuyên".
Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất
quan trọng và cần thiết".
Trong sự quan tâm chung đối với sự nghiệp giáo dục và đào
tạo của đất nước, Bác dành cho giáo dục và đào tạo Nghệ An một tình cảm đặc
biệt. Trong các bức thư, điện, trong những lần gặp gỡ và nói chuyện với cán bộ,
nhân dân Nghệ An và các địa phương trong tỉnh, không lần nào Bác không nhắc tới
công tác giáo dục. Ngày 16 tháng 6 năm 1957, trong lần đầu về thăm quê, nói
chuyện với hội nghị đại biểu nhân dân Nghệ An, Bác thân tình dạy bảo:
"Tỉnh ta có hơn bảy vạn học sinh. Thế là khá. Nhưng trong đó chỉ có 32 học
sinh gái ở cấp 3 và 865 học sinh gái ở cấp 2 là còn ít. Thế thì các cháu phải
cố gắng. Các vị cha mẹ đừng tiếc công mà giữ con gái ở nhà, không cho các cháu
đi học".
Ngày 09 tháng 12 năm 1961, lần thứ hai về thăm quê, Bác
nói: "Lần trước Bác về, chưa có mấy cái trường này mà nay đã có cho các
cháu trong làng và các làng chung quanh đến học, thành một trung tâm nho nhỏ về
văn hoá. Thế là văn hoá tiến bộ" (lần về thăm quê năm 1957, thấy Trường
cấp 2 Nam Liên đơn sơ quá, Bác không bằng lòng. Bác đề nghị với tỉnh chuyển số
vật liệu và kinh phí làm nhà khách Kim Liên, xây dựng một trường kiên cố, có đủ
chỗ cho các cháu học sinh trong xã ngồi học. Theo Bác, "cái đó cần thiết
hơn nhà khách").
Ngày 09 tháng 12 năm 1961, thăm Trường Sư phạm miền núi
Nghệ An, Bác tha thiết khuyên các cháu: "Để đền đáp công ơn, các cháu
không phải học rồi ở đây, mà phải trở về giúp đỡ đồng bào".
Ngày 12 tháng 4 năm 1966, khi biết huyện Quế Phong - một
huyện vùng cao còn rất nhiều khó khăn và phần lớn là đồng bào các dân tộc ít
người nhưng đã phấn đấu hoàn thành tốt kế hoạch 5 năm bổ túc văn hoá trước thời
hạn 1 năm, Bác đã có “Thư gửi đồng bào và cán bộ các dân tộc huyện Quế Phong”.
Trong thư này, “Bác rất vui lòng khen ngợi đồng bào và cán bộ các dân tộc trong
toàn huyện…”.
Ngày 15 tháng 3 năm 1967, trong “Thư gửi các cháu học
sinh xã Nam Liên” (huyện Nam Đàn), sau khi biểu dương các cháu, “Bác hoan
nghênh đồng bào, cấp uỷ Đảng, chính quyền, các thầy giáo, cô giáo xã Nam Liên
đã chăm lo đến việc dạy và học và đảm bảo tốt phòng không an toàn
cho các thầy giáo, cô giáo và các cháu”.
Trong thư gửi Ban Chấp hành Đảng bộ Đảng Lao động Việt
Nam tỉnh Nghệ An ngày 21 tháng 7 năm 1969, sau khi khen ngợi những cố gắng của
Đảng bộ và nhân dân, Bác viết: "Sắp tới phải làm gì?...Hết sức chăm lo đời
sống nhân dân…., từng bước cải thiện việc ăn, mặc, ở, học, phục vụ sức khoẻ và
giải trí của nhân dân….".
Một đời, không bao giờ Bác không nghĩ đến giáo dục và đào
tạo - không bao giờ không nghĩ đến việc "bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho
đời sau"; trong đó, có một phần không nhỏ suy nghĩ của Bác đã dành cho
giáo dục và đào tạo Nghệ An quê nhà.
Các cô các chú và các cháu thân mến,
Nhân dịp đầu nǎm học thứ tư chống
Mỹ, cứu nước, Bác thân ái gửi lời thǎm hỏi tất cả các cô, các chú và các cháu.
Trong hoàn cảnh cả nước có chiến
tranh, sự nghiệp giáo dục của chúng ta vẫn phát triển nhanh, mạnh hơn bao giờ
hết.
Bác vui lòng biết rằng mặc dù hoàn
cảnh
khó khǎn, hiện nay miền Bắc nước ta
đã có một vạn hai nghìn trường phổ thông, mỗi xã đều có trường cấp một, nhiều
xã đã có trường cấp II, các huyện đều có ít nhất một trường cấp III. Số người
đi học đã hơn 6 triệu, trong đó có hơn 1 triệu cán bộ và công nông đang học bổ
túc vǎn hoá. Số người vào học các trường đại học và trung học chuyên nghiệp
tǎng gần gấp ba lần so với trước
chiến tranh chống Mỹ. Hơn 30 trường
đại học và 200 trường trung học chuyên nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với các
ngành và các địa phương, đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ, tập trung cũng như
tại chức.
Các trường đã có nhiều cố gắng trong
việc thi đua dạy tốt và học tốt, bảo đảm an toàn cho thầy và trò, làm cho đời
sống vật chất và tinh thần ngày càng tiến bộ.
Mặc dù giặc Mỹ điên cuồng đánh phá
miền Bắc ác liệt, chúng không những đã thất bại thảm hại trên mặt trận chính
trị, quân sự, mà ta đã thắng chúng cả trên mặt trận giáo dục và đào tạo
cán bộ.
Làm được như vậy là nhờ Đảng ta có
đường lối đúng đắn, quân đội và nhân dân ta rất anh hùng; và cũng do các cô,
các chú, các cháu trong các trường học đã cùng nhau vượt qua nhiều khó khǎn để
hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Nhân dịp này, Bác khen ngợi những cố
gắng và thành tích mà các cô, các chú và các cháu đã đạt được.
Nhưng đế quốc Mỹ vẫn còn ngoan cố.
Cách mạng nước ta còn phải khắc phục nhiều khó khǎn gian khổ để đạt thắng lợi
hoàn toàn. Hiện nay, Đảng và nhân dân giao cho các cô, các chú, các cháu nhiệm
vụ lớn hơn trước. Vì vậy, Bác nhắc các cô, các chú và các cháu mấy điều sau
đây:
- Thầy và trò phải luôn luôn nâng
cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tǎng cường tình cảm cách
mạng đối với công nông, tuyệt đốí trung thành với sự nghiệp cách mạng,
triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào
mà Đảng và nhân dân giao cho, luôn luôn cố gắng cho xứng đáng với đồng bào miền
Nam anh hùng.
- Dù khó khǎn đến đâu cũng
phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt. Trên nền tảng giáo dục
chính trị và lãnh đạo tư tuởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lượng vǎn hoá
và chuyên môn nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta
đề ra và trong một thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ
thuật.
- Các cô các chú, các cháu phải cùng
nhau tổ chức và quản lý đời sống vật chất và tinh thần ở các trường học
ngày một tốt hơn, tǎng cường bảo đảm sức khoẻ và an toàn.
Nhiệm vụ của cô giáo, thầy giáo là
rất quan trọng và rất vẻ vang.
Giáo dục là sự nghiệp của quần
chúng. Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ
thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học
trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành
thắng lợi nhiệm vụ đó.
Giáo dục nhằm đào tạo những
người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta, do đó các
ngành, các cấp đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâmhơn nữa
đến sự nghiệp này, phải chǎm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục
của ta lên những bước phát triển mới.
Bác mong chờ những thành tích mới
của các cô, các chú và các cháu.
Chào thân
ái và quyết thắng
BÁC HỒ
2/ Hằng năm
cứ đến ngày khai giảng năm học mới, nhiều thế hệ thầy cô giáo, học sinh chúng
ta lại nhớ đến Bác Hồ.
Vì Người đã để lại cho
dân tộc ta, nhân dân ta một di sản tinh thần to lớn và vô giá, đó là tư tưởng
Hồ Chí Minh. Trong vốn quý di sản tinh thần ấy, có tình cảm đặc biệt của Bác
dành cho ngành giáo dục và sự thấm thía đến ngỡ ngàng về những tư tưởng lớn,
những quan điểm cốt lõi, đậm chất phương Đông nhưng hiện đại của Người về giáo
dục con người. Khi nhìn nhận về vai trò của giáo dục đối với sự hình thành nhân
cách con người, Bác Hồ khẳng định: Con người sinh ra vốn sẵn tính thiện về sau
trở thành người tốt hay người xấu, thiện hay ác phần lớn là do được giáo dục
tốt hay không tốt.
Câu thơ Bác viết:
“Thiện, ác nguyên lai vô
định tính
Đa do giáo dục đích
nguyên nhân”
Nghĩa là:
“Hiền dữ đâu phải là
tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục
mà nên”
(Nam Trân dịch)
Bác lại nói thêm:“óc
những người trẻ tuổi sạch như tờ giấy trắng. Nhuộm xanh thì nó sẽ xanh. Nhuộm
đỏ thì nó sẽ đỏ. Vì vậy, sự học trong nhà trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương
lai của thanh niên”. Một năm học mới lại về, chúng ta cùng nhau suy ngẫm những
lời căn dặn của Bác đối với đội ngũ giáo giới, học sinh và nền giáo dục nước
nhà. Một mảng lớn của những lời căn dặn và trăn trở đó của Bác đối với ngành
giáo dục lại được tập trung trong những bức thư Bác gửi cho giáo viên, học
sinh, sinh viên nhân dịp khai trường.
Như chúng ta đã biết,
cho dù bận trăm công nghìn việc nhưng lúc nào Bác Hồ của chúng ta vẫn quan tâm
đến lĩnh vực giáo dục. Trước năm 1945, khi cả dân tộc ta đang đắm chìm trong nô
lệ, mặc dù bôn ba ở hải ngoại nhưng Bác vẫn nắm chắc được thực trạng đen tối
của giáo dục nước nhà, đó là: nhà tù nhiều hơn trường học, lúc nào cũng mở cửa
và chật ních người,...10 trường học thì có 1500 đại lý rượu, hoặc:“Dân chúng
đang đòi hỏi phải có trường học, mà hiện nay trường học đang thiếu một cách tệ
hại. Mỗi năm, cứ đến ngày khai trường các bậc cha mẹ dù có đi gõ cửa khắp nơi,
cầu xin mọi sự giúp đỡ, thậm chí xin nộp gấp đôi tiền ăn học mà họ vẫn không gửi
được con cái đến trường. Và những đứa trẻ này, có đến hàng nghìn, bị đày vào
cảnh ngu dốt chỉ vì không có đủ trường sở cho chúng đi học”(1 ).
Ngày 02.9.1945, nước
Việt Nam dân chủ cộng hòa mới ra đời, nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam
châu á, đã đánh dấu một bước phát triển mới của dân tộc Việt Nam. Sau khi độc
lập được khẳng định thì cũng chính là lúc Bác Hồ của chúng ta hết sức quan tâm
đến giáo dục. Tháng 9.1945 Bác Hồ đã có thư gửi các học sinh, vì là ngày khai
trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Bác đã tưởng tượng thấy
trước mắt cái cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Từ
giờ phút này trở đi các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt
Nam, may mắn hơn cha anh là được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập,
một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước
Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của
các em.
Bác viết:“Các em hãy
nghe lời tôi, lời của một người anh lớn lúc nào cũng ân cần mong mỏi cho các em
được giỏi giang. Trong năm học tới đây, các em hãy cố gắng, siêng năng học tập,
ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn. Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu
hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho
chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công
cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông
Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh
quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một
phần lớn ở công học tập của các em” (2 ).
Trong bức thư này, Bác
đã coi mình như người anh lớn để hòa mình cùng các em, các cháu học sinh nhằm
thể hiện tình cảm ruột thịt để khuyên bảo các em học hành, giáo dục truyền
thống yêu thương nòi giống tổ tiên, giữ gìn giang sơn gấm vóc mà ông cha ta đã
dày công tạo dựng. Và điều tha thiết của Bác là mong sao Việt Nam sánh vai được
với các cường quốc năm châu, Bác đã đặt hy vọng rất lớn ở các em học sinh.
Và thực tế đó cho thấy,
học sinh Việt Nam ngày nay đã thực hiện được ước mơ của Bác, đã có hàng trăm
giải thưởng lớn có uy tín tại các kì thi quốc tế mà đoàn học sinh, sinh viên
Việt Nam đã giành được và đem vinh quang về cho Việt Nam.
Sự kiện nhà Toán học Ngô
Bảo Châu đã làm rạng danh nền toán học nước nhà sau khi nhận được giải thưởng
Fields, giải thưởng danh giá cho lĩnh vực toán học thế giới. Giải thưởng Fields
mà Giáo sư Ngô Bảo Châu đạt được không chỉ có ý nghĩa ở Việt Nam mà còn có ý
nghĩa lớn trong khu vực và thế giới. Việt Nam là một đất nước nghèo, không có
truyền thống về khoa học, về Toán lại được giải thưởng Fields. Nó đã chứng
minh, nếu có cách làm đúng thì những người từ vùng lạc hậu như đất nước chúng
ta cũng có thể đạt được đỉnh cao trong khoa học. Đó là ý nghĩa sâu sắc đối với
quốc tế.
Ngay sau khi năm học đầu
tiên của nước Việt Nam mới được bắt đầu thì để chống lại tình trạng thất học,
ngày 04.10.1945, Bác Hồ đã định hướng là phải nâng cao dân trí, Bác mong muốn
mọi người Việt Nam phải biết đọc, biết viết nên:“Những người đã biết chữ hãy
dạy cho những người chưa biết chữ...vợ chưa biết thì chồng bảo, em chưa biết
thì anh bảo, cha mẹ chưa biết thì con bảo, người ăn người làm không biết thì
chủ nhà bảo, các người giàu có thì mở lớp học ở tư gia dạy cho những người
không biết chữ ở hàng xóm láng giềng, các chủ ấp, chủ đồn điền, chủ hầm mỏ, nhà
máy thì mở lớp học cho những tá điền, những người làm của mình”. Với những hình
thức chống nạn thất học nói trên đã tạo ra được một xã hội học tập mà ngày nay
các loại hình giáo dục đào tạo được mở ra như Trung tâm học tập cộng đồng,
Trung tâm giáo dục thường xuyên và trình độ dân trí nước ta ngày càng được nâng
cao.
Trên Báo Nhân dân số
600, ra ngày 24.10.1955 dưới bút danh C.B có bài gửi các em học sinh với những
lời nhắn nhủ nhân dịp ngày mở trường:“Giáo dục các em là việc CHUNG của gia
đình, trường học và xã hội. Bố mẹ, thầy giáo và người lớn phải cùng nhau phụ
trách; trước hết là phải làm gương mẫu cho các em trước mọi việc...
Đối với các em, việc
giáo dục gồm có:
- Thể dục: để làm cho
thân thể mạnh khỏe, đồng thời cần giữ gìn vệ sinh riêng và vệ sinh chung.
- Trí dục: ôn lại những
điều đã học, học thêm những tri thức mới.
- Mỹ dục: để phân biệt
cái gì là đẹp, cái gì là không đẹp.
- Đức dục: là yêu Tổ
quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu trọng của công.
Các em cần rèn luyện cái
đức tính thành thật và dũng cảm.
ở trường, thì kính thầy,
yêu bạn, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau.
ở nhà, thì yêu kính và
giúp đỡ cha mẹ.
ở xã hội, thì tùy sức
mình mà tham gia những việc có lợi ích chung”(3 ).
Lời nhắn nhủ như trên
của Bác đều quán xuyến việc giáo dục kết hợp nhuần nhuyễn giữa 3 môi trường
giáo dục là Nhà trường, gia đình và xã hội, và chính từ 3 môi trường này lại có
nhiệm vụ giúp các em hoàn thiện nhân cách, trí tuệ, sức khỏe, tính tình.
Ngày 31.10.1955 Bác Hồ
có Thư gửi giáo viên, học sinh, cán bộ thanh niên và Nhi đồng nhân dịp các
trường bước vào năm học mới:“Trước hết phải ra sức tẩy sạch ảnh hưởng giáo dục
nô dịch của thực dân còn sót lại, như: Thái độ thờ ơ đối với xã hội, xa rời đời
sống lao động và đấu tranh của nhân dân, học để lấy bằng cấp, dạy theo lối nhồi
sọ. Và cần xây dựng tư tưởng, dạy và học để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân.
Nhà trường phải gắn liền với thực tế của nước nhà, với đời sống của nhân dân.
Thầy giáo và học trò, tùy hoàn cảnh và khả năng, cần tham gia những công tác xã
hội, ích nước lợi dân”(4 ).
Theo Bác cần loại bỏ cái
dở trong giáo dục mà tiếp lấy và xây dựng cái hay, cái tốt của nền giáo dục truyền
thống dân tộc để phục vụ lại Tổ quốc và phục vụ nhân dân. Lúc nào Bác cũng đặt
vận mệnh và xây dựng Tổ quốc lên trên hết, nhân dân trên hết.
Vì đã từng là học sinh
Trường Tiểu học Pháp - Việt Đông Ba, rồi là học sinh Trường Quốc Học - Huế từ
tháng 9.1907 đến tháng 5.1908, sau đó dạy học ở Trường Dục Thanh (Phan Thiết)
từ tháng 9.1910 đến tháng 2.1911. Tại đây thầy giáo Nguyễn Tất Thành dạy chữ
Hán và chữ Quốc ngữ, giáo dục tinh thần yêu nước cho học sinh nên Bác Hồ đã
thấy và hiểu rõ vai trò của nhà trường và học sinh có mối quan hệ chặt chẽ như
thế nào đối với xã hội. Cho nên tính nhân văn ở những bức thư gửi cho học sinh
trong những năm khai trường là làm thế nào để có một nền giáo dục được ích
nước, lợi dân.
Tiếp đến ngày 20.9.1956,
nhân dịp năm học mới, Bác Hồ đã có thiếp mừng năm học mới, nội dung của bức
thiếp ngắn gọn nhưng lại chứa đựng một tình cảm sâu xa của Bác đối với thế hệ
học sinh và giáo viên. Lúc nào Bác cũng mong muốn học sinh, giáo viên, phụ
huynh phải làm các việc sau: “Bác mong các cháu học sinh thi đua học hành, kính
thầy yêu bạn và tiến bộ nhiều.
Tôi mong các giáo viên
thi đua dạy bảo cho các cháu mau tiến bộ.
Tôi mong cha mẹ học trò
hết sức giúp đỡ nhà trường trong việc giáo dục con em chúng ta cho có kết quả
tốt đẹp”(5 ).
Năm học 1960 - 1961,
ngày 31.8.1960, Bác lại có thư gửi các cán bộ giáo dục, học sinh, sinh viên các
trường và các lớp bổ túc văn hóa, khẳng định:“Năm học này là năm kết thúc kế
hoạch 3 năm và bắt đầu kế hoạch 5 năm lần thứ nhất nhằm xây dựng cơ sở vật chất
và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội. Văn hóa giáo dục phải phát triển mạnh để phục
vụ yêu cầu của cách mạng, văn hóa giáo dục là một mặt trận quan trọng trong
công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thực hiện thống
nhất nước nhà...Trong việc giáo dục và học tập, phải chú trọng đủ các mặt đạo
đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kĩ thuật, lao động và sản
xuất”(6 ).
Năm học 1963 - 1964,
trong Thư gửi các thầy giáo và học sinh, Bác đã dành tâm huyết gửi lời chúc đến
các thầy cô giáo cùng học sinh với quyết tâm dạy tốt, các cháu học tốt và động
viên nhà trường sẽ đẩy mạnh thi đua “Hai tốt” để số cháu học giỏi sẽ nhiều hơn
thế nữa.
Những năm cuối đời, mặc
dù tuổi cao sức yếu nhưng Bác vẫn luôn theo dõi từng bước đi của nhà trường
trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Năm học 1968 - 1969 là năm học mà Bác đã gửi
bức thư cuối cùng cho ngày khai trường. Ngày nay, đọc lại bức Thư gửi các cán
bộ, cô giáo, thầy giáo, công nhân viên, học sinh, sinh viên nhân dịp bắt đầu
năm học mới ngày 16.10.1968, Bác đã thể hiện nội dung bức thư bằng việc khen
ngợi những cố gắng trong việc thi đua dạy tốt và học tốt, bảo đảm an toàn cho
thầy và trò, làm cho đời sống vật chất và tinh thần ngày càng tiến bộ. Làm được
như vậy là nhờ Đảng ta có đường lối đúng đắn, quân đội và nhân dân ta rất anh
hùng và cũng do thầy trò vượt qua khó khăn hoàn thành nhiệm vụ. Vì chiến tranh
leo thang, đế quốc Mỹ vẫn còn ngoan cố, cách mạng nước ta còn phải khắc phục
nhiều khó khăn gian khổ để đạt thắng lợi hoàn toàn. Vì vậy, Bác nhắc nhở các
cô, các chú và các cháu mấy điều sau đây: “...Thầy và trò phải luôn luôn nâng
cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng
đối với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin
tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào mà Đảng và
nhân dân giao phó, luôn luôn cố gắng cho xứng đáng với đồng bào miền Nam anh
hùng.
Dù khó khăn đến đâu cũng
phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt. Trên nền tảng giáo dục chính trị và
lãnh đạo tư tưởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn
nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra và trong một
thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học và kĩ thuật.
Các cô, các chú, các
cháu phải cùng nhau tổ chức và quản lí đời sống vật chất và tinh thần ở các
trường học ngày một tốt hơn, tăng cường bảo đảm sức khỏe và an toàn.
Nhiệm vụ của cô giáo,
thầy giáo là rất quan trọng và rất vẻ vang.
Giáo dục là sự nghiệp
của quần chúng. Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng
quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò,
giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn
thành thắng lợi nhiệm vụ đó.
Giáo dục nhằm đào tạo
những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta, do đó
các ngành, các cấp đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâm hơn nữa
đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục
của ta lên những bước phát triển mới”(7 ).
Mong muốn cuối cùng của
Bác là mong chờ những thành tích mới của các cô, các chú và các cháu học sinh.
Một văn bản thiêng liêng
trong sự nghiệp cách mạng của Người, ngoài những lời căn dặn tâm huyết thì
trong Di chúc của mình Bác đã viết:“Điều mong nuốn cuối cùng của tôi là: Toàn
Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống
nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách
mạng thế giới”(8 ). Để thực hiện được những điều Bác viết trong Di chúc đó cũng
chính là nhắc nhở nhà trường, giáo viên, phụ huynh, học sinh phải ra sức cố
gắng dạy và học thật tốt, nhà trường - gia đình và xã hội phải có mối quan hệ
chặt chẽ với nhau để xây dựng nên một xã hội học tập.
Với 7 bức thư, thiếp
chúc mừng năm học mới được thể hiện dưới dạng thư gửi, bài báo, với các bút
danh khác nhau của Bác, cho chúng ta thấy được mong muốn của Bác đối với trường
học như thế nào? Và theo đó, ngành giáo dục chúng ta đang tiến hành cuộc vận
động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, thì những bức thư Bác
Hồ gửi nhân ngày khai trường càng đáng nên nhân rộng để học tập trong những môn
Giáo dục công dân, Lịch sử, Văn học để giúp giáo viên và học sinh hiểu sâu hơn
về tư tưởng giáo dục của Người.
Ngày nay, một năm học mới
bắt đầu, chúng ta lại được Chủ tịch nước thay mặt Đảng và Chính phủ gửi thư
chúc mừng khai giảng năm học mới nhằm động viên khích lệ tinh thần dạy và dạy
của thầy và trò. Mỗi năm học đều có chủ đề riêng, kế hoạch nhiệm vụ riêng.
Trách nhiệm nặng nề đặt lên vai nhà quản lí giáo dục, đội ngũ giáo viên và sinh
viên, học sinh.
Qua những bức thư đó cho
chúng ta thấy được rằng: Sau 10 năm thực hiện chiến lược phát triển giáo dục,
tất cả các tỉnh, thành phố đều đã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở và
cơ bản phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi. Đội ngũ nhà giáo đạt chuẩn trình
độ đào tạo ở các cấp học đều tăng. Nhiều học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi
quốc gia, quốc tế. Phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực” đã huy động được các lực lượng xã hội cùng chung tay thực hiện
giáo dục toàn diện cho học sinh... Toàn ngành Giáo dục tiếp tục quyết tâm thực
hiện cuộc vận động:“Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích
trong giáo dục”. Mỗi thầy cô giáo hãy thực sự là một tấm gương sáng về đạo đức
và tự học; hãy dạy thực chất, học thực chất, thi thực chất, góp phần chuẩn bị
năng lực cho học sinh, sinh viên vào đời. Tiếp tục triển khai cuộc vận
động:“Hai không” với 4 nội dung, đã đạt kết quả tốt, được toàn xã hội đồng tình
ủng hộ. Thực hiện tốt chủ đề năm học:“Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin,
đổi mới quản lý tài chính và triển khai phong trào xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”, tiếp tục thực hiện cuộc vận động:“Mỗi thầy giáo, cô
giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” nhằm nâng cao chất lượng đội
ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Đất nước ta đang cần có
nhiều hơn nữa những trí thức, lao động có trình độ, có tâm, đức, có kỹ năng và
bản lĩnh hội nhập. Giáo dục đào tạo có vai trò quan trọng đáp ứng yêu cầu nhiệm
vụ này, phải tiếp tục triển khai mạnh mẽ các chủ trương của Đảng, Nhà nước và
của ngành, đặc biệt là việc thực hiện Kết luận 242 - KL/TW của Bộ Chính trị về
tiếp tục triển khai Nghị quyết Trung ương 2 (khoá VIII) và phương hướng phát
triển giáo dục đào tạo đến năm 2020.
Trong thời kỳ phát triển
và hội nhập quốc tế hiện nay, đất nước ta đang cần nhiều trí thức và lao động
có tay nghề, có kỹ năng, có bản lĩnh và hoài bão cống hiến vì Tổ quốc, vì hạnh
phúc của nhân dân. Để đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ này, ngành giáo dục luôn giữ
vai trò nòng cốt. Xã hội mong ngành Giáo dục Đào tạo, các thầy giáo, cô giáo
phấn đấu nỗ lực hơn nữa, tâm huyết với nghề, tiếp tục đổi mới chương trình, nội
dung, phương pháp giáo dục, đẩy mạnh giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục đạo
đức, lối sống, giáo dục hướng nghiệp và giáo dục pháp luật, đẩy mạnh ứng dụng
khoa học kỹ thuật trong quản lý và trong giảng dạy.
|
  
(ảnh 2. Phương Thảo – H/s miền Nam tập kết vinh dự trong đời được quàng khăn cho Bác Hồ (Ảnh tư liệu) -– ảnh 3;4: Bác Hồ với các cháu h/s giỏi về thăm Bác.) ảnh 5:Bác Hồ chụp ảnh với 2 cháu thiếu nhi Vũ Thu Giang (bên trái) và Đặng Minh Châu (bên phải) tại ĐH Hội LHPNVN lần thứ nhất
( Xuân Đào giới thiệu - Theo Nguyễn Văn Thanh, Minh Đức)
|
0 comments:
Post a Comment